Anket Planlama Aşaması

Ücretsiz Üyelik

Anket hazırlarken ilk önce anketin amacı ve anket sonucunda elde edilen verilerden hangi çıkarımların ortaya konacağının belirlenmesi gerekir. Anket sorularını oluşturmaya başlamadan önce aşağıdaki sorulara cevap vermelisiniz:

Anketin amacı nedir?

Anketler aşağıdaki amaçlar için kullanılabilirler:

Amaçlar arttırılabilir. Amaç olmadan anket için harcanan çabalar çok farklı, hatta zıt alanlara yönelebilir. Bu da kaynakların verimsiz kullanılmasına, elde edilen verilerin işe yaramamasına ve dolayısıyla anketi hem hazırlayan hem de dolduranlar için hayal kırıklığına neden olur.

Sonuçları kimler, hangi departmanlar kullanacak?

Anket sonuçlarından yararlanacak kişi ve departmanların ne gibi bilgilere, ne kadar detaylı ihtiyaç duyduğunun belirlenmesi soruların hazırlanmasında dikkat edilecek önemli noktalardandır. Örneğin detaylı cevaplar mı gerekli yoksa sadece büyük resimle mi ilgileniliyor...

Hangi bilgilere ihtiyaç var?

Yukarıdaki madde ile birlikte anket sorularının yönünü belirleyecek önemli bir kriter de hangi bilgilere ihtiyaç duyulduğudur.

Örneğin bir spor merkezine alet temin edecekseniz, insanların hangi aletlerden yararlandığını, hangi sıklıkta ve ne kadar süreyle kullandıklarını öğrenmek isteyebilirsiniz. Ancak eğer verdiğiniz hizmetten müşterilerinizin ne kadar memnun olduğunu öğrenmek istiyorsanız hangi aletlerin kullandığından önce duş, soyunma odası gibi diğer alanların sorgulanması daha doğru olur.

Anket kim ya da kimler tarafından hazırlanacak? Hangi kaynaklara ihtiyaç duyulacak?

Anketler genelde küçük takımlar tarafından hazırlanır. Eğer anket işi bir takımı verilecekse bu takımın konu ile az-çok ilgili olması gerekir. Ayrıca planlama ve istatistik yetenekleri olan kişilerin takıma yararı daha fazla olacaktır.

Anket kime uygulanacak? Hangi yaş grubu, cinsiyet vs.

İlgilendiğiniz verileri size ne tip insanlar sağlayabilir. Tek bir sınıfa ve organizasyona mı aitler yoksa farklı gruplara bölünebiliyor mu? Örnekleme ile belirlediğiniz tiplerdeki belirli sayıdaki insanlara ankete yaparak bunu herkese göre yorumlamak mümkün.

Anket hedefi kaç kişi ? (Örnekleme)

Kaynakların kısıtlı olması, hedef kitlenin çok büyük olması, hedef kitlenin çok değişken olması gibi durumlarda ilgilendiğiniz grubun tümüne anket yapmak mümkün olmayabilir. Bu durumda, grubun tümü ile yaklaşık aynı sonuçları alabileceğiniz daha az sayıda kişiye anket yapmanız gerekebilir. Örneğin bir üniversitede yapılan bir araştırmada tüm öğrencilere anket doldurtmak çok fazla vakit alabilir.

Büyük bir grubu temsil edecek nitelikteki veriyi sağlayacak daha küçük bir grubun büyüklüğünü bulmak için kullanılan yönteme örnekleme denir. Eğer örnekleme yapılacaksa, büyük grup ile yaklaşık aynı sonuçları verecek alt grubun kaç kişiden oluşacağını doğru tespit etmek gerekir.

İstatistik bilim dalında örnekleme detaylı bir konudur. Doğru ve kesin bir örnekleme için bu konuda tecrübeli bir istatistikçiden yardım almanız gerekir ancak anketleri ilgilendiren örnekleme yöntemlerini iki grupta toplayabiliriz:

1. Olasılıklı Örnekleme (Rastgele Örnekleme)

Bilimsel ya da rastgele örnekleme olarak da adlandırılır. Hedef kitlenin örnek içerisinde yer alma olasılığı bilinmektedir ve bu olasılık sıfır değildir. Örneğin bir firmada çalışan personeller belli olduğu için istatistiksel metotlarla kaç kişiye anket uygulanacağı hesaplanır, bunların arasından seçim yapılır ve veri toplanır. Ancak örneğin bir tüketici alışkanlıklarını değerlendirme anketinde örnekleme yapılacak ana popülasyon çok büyük ve organize olmadığı için bu tarz bir yaklaşım pek olası değildir.

Olasılıklı örnekleme uzmanlık isteyen bir alandır ve bu konuda uzmanlaşmış kişilere bırakılmalıdır.

2. Olasılık Prensiplerine Dayanmayan Örnekleme

Anketlerin çoğunluğunda istatistiki olasılık hesaplarına girilmeden, uygun kişiler bulunarak anketler yapılır. Kullanılan yaygın metotlara örnekler:

Anket uygulama yöntemi ne olacak ? (Yüzyüze, telefon, posta, elektronik vs.)

Anket uygulamanın çok çeşitli yolları vardır. Firmaların genelde tercih ettikleri yöntem posta ve telefon olmakla gelişen teknoloji doğrultusunda sosyal medya ve e-posta yöntemleri de önplana çıkmaya başlamıştır. Birden fazla yöntem uygulanarak sonuçlar da birleştirilebilir.

Referans alınacak önceden yapılmış bir anket var mı?

Amerika’yı baştan keşfetmekle enerjinizi kaybetmeyin. En azından başlangıç noktası oluşturacak örnek bir anket işinizi çok hızlandıracaktır. Bu referans daha önce yaptığınız bir anket olabileceği gibi yapılan diğer anketlerin araştırılmasıyla da sağlanabilir.

Anket verilerinin analizi nasıl yapılacak ve nasıl raporlanacak?

Anket sonuçlarını özetlerken, yorumlarken ve raporlarken hangi metotları kullanacağınıza karar verin. Topladığınız veriler tablo olarak listeleme, yüzde ya da ortalama gibi basit istatistikler kullanılarak özetlenebileceği gibi bu veriler kullanılarak alınacak kararlara bağlı olarak daha karmaşık analitik metotlarının kullanımı gerekli olabilir.

Karmaşık olarak nitelendirdiğimiz istatistiksel metotlara örnekler:

  1. Yönetici ve çalışanlar gibi iki farklı gruba uygulanan aynı anket sonuçlarının birbiri ile karşılaştırması için yapılan varyans analizleri
  2. İşinden memnun olma ve iş bırakma eğilimleri gibi iki ayrı değişken arasındaki ilişkinin incelenmesin için yapılan regresyon analizleri

Anket sonucunu raporlarken, raporu inceleyenlerin ilgi ve tercihlerini göz önüne alın: Basit grafikleri mi, istatistik tablolarını mı yoksa yazılı özetleri mi tercih ediyorlar? 

Anket sonucunu birden fazla grup (bir şirketten bahsediyorsak departman) kullanıyor olabilir. Bu durumda her kullanıcı grubu aynı detaylılığa sahip bir rapor istemiyor olabilir. Gereğinden fazla detaylı bir rapor kafa karıştırıcı olabilirken, yetersiz seviyede detaylandırılan raporlar ilgili grubu tatmin etmeyebilir. Bu gibi durumlarda birden fazla anket raporu oluşturmanız gerekebilir.